Πέθανε ο Ρόναλντ Ντουόρκιν

Μνήμη Ρόναλντ Ντουόρκιν (1931-2013) – Γεφυρώνοντας τις πολιτικές μας διαφορές

14110374_dworkin_ronald_1360913717573.limghandlerΠέθανε ο Ρόναλντ Ντουόρκιν, από τους σημαντικότερους πολιτικούς φιλοσόφους της εποχής μας. Είχε γεννηθεί το 1931 στη Μασσαχουσέτη. Σπούδασε φιλοσοφία και νομικά στα Πανεπιστήμια Χάρβαρντ, Γέιλ και Oξφόρδης. Διατέλεσε καθηγητής φιλοσοφίας του δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (NYU) και στο University College του Λονδίνου. Επίσης είχε διατελέσει καθηγητής των Πανεπιστημίων Γέιλ και Oξφόρδης. Ανέλαβε σημαντικές υποθέσεις που αφορούν τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ και υπήρξε νομικός σύμβουλος του Δημοκρατικού Κόμματος.

Ο Ντουόρκιν ποτέ δεν αρκέστηκε στα θεωρητικά ερωτήματα που έθετε η αναλυτική φιλοσοφία του δικαίου μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Από το πρώτο του έργο («Παίρνοντας τα δικαιώματα στα σοβαρά», 1977) διαπλέκει τη φιλοσοφία του δικαίου με την πολιτική φιλοσοφία και το συνταγματικό δίκαιο. Δεν περιορίστηκε άλλωστε στην έρευνα, στη συγγραφή και στα μαθήματα στα πανεπιστήμια. Ως ένας από τους σημαντικότερους δημόσιους διανοούμενους των ΗΠΑ τα τελευταία 40 χρόνια αρθρογραφούσε συστηματικά στο New York Review of Books για θέματα της επικαιρότητας, υπερασπίζοντας πάντα με πολεμικό τρόπο αλλά και ισχυρά επιχειρήματα τα ατομικά, τα πολιτικά και τα κοινωνικά δικαιώματα.

Το βασικό ερώτημα που τον απασχολεί είναι η ερμηνεία του αμερικανικού Συντάγματος. Ερχεται σε σύγκρουση με τους θετικιστές αλλά και με όσους υποστηρίζουν τη γραμματική ή την ιστορική ερμηνεία υιοθετώντας ένα είδος ιδιότυπης δυναμικής ερμηνείας του δικαίου που βασίζεται σε ηθικές αρχές – οι οποίες ενυπάρχουν μέσα στο κείμενο του Συντάγματος αλλά και στο σώμα των δικαστικών αποφάσεων που το ερμηνεύουν. Οι αφηρημένες αυτές ηθικές αρχές, γράφει, πρέπει να γίνουν κατανοητές ως όρια στην κρατική εξουσία. Η φορμαλιστική αυτή προσέγγιση δίνει πάντα για τον Ντουόρκιν μια ορθή λύση για κάθε πρόβλημα που ένας σοφός δικαστής-Ηρακλής (όπως τον ονομάζει) μπορεί πάντα να εξάγει διατηρώντας ανέπαφη την ακεραιότητα του νομικού συστήματος (law as integrity).
Η σημαντικότερη προσφορά του στην πολιτική φιλοσοφία έχει να κάνει με το θέμα της ισότητας. Για τον εξισωτιστή φιλελεύθερο Ντουόρκιν η ελευθερία προηγείται της ισότητας αλλά η σχέση τους δεν αποτελεί παίγνιο μηδενικού αθροίσματος. Τον Ντουόρκιν απασχολεί κυρίως η αρχική ανισότητα που οφείλεται στην τύχη της «λοταρίας της φύσης» και θεωρεί ότι η ελευθερία προϋποθέτει εκτός από την έλλειψη καταναγκασμού από το κράτος και τη θετική υποχρέωση του «ίσου ενδιαφέροντος και σεβασμού» για κάθε πολίτη. Αυτή άλλωστε είναι και η ηθική αρχή που θα πρέπει να διέπει κάθε σύστημα δικαίου.
Στο τελευταίο του βιβλίο («Δικαιοσύνη για Σκαντζόχοιρους», 2011) ο Ντουόρκιν περιγράφει εξαιρετικά αυτή την αρχή: «Κανένα κράτος δεν νομιμοποιείται εάν δεν τηρεί δύο κυρίαρχες αρχές: θα πρέπει, πρώτον, να επιδεικνύει το ίδιο ενδιαφέρον για την τύχη κάθε προσώπου που εμπίπτει στη δικαιοδοσία του και, δεύτερον, θα πρέπει να σέβεται πλήρως την υποχρέωση και το δικαίωμα του κάθε  ανθρώπου να αποφασίζει ο ίδιος για το πώς θα καταφέρει να κάνει τη ζωή του να αξίζει».
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s